Van afstand naar cijferhoogte
In de wereld van bewegwijzering wordt gerekend met een verhouding tussen leesafstand en tekenhoogte. Voor comfortabel aflezen van een cijfer wordt daar vaak een hoogte van ongeveer een driehonderdste van de leesafstand aangehouden, dus ongeveer een centimeter cijferhoogte per drie meter afstand. Voor een klok is dat een goed vertrekpunt, met de kanttekening dat een wijzerplaat geen tekst is: het oog leest de stand van de wijzers en gebruikt de cijfers alleen ter controle.
Praktischer is daarom om van de wijzerlengte uit te gaan. De minuutwijzer moet duidelijk van de uurwijzer te onderscheiden zijn en de punt moet op afstand zichtbaar blijven. Dat leidt tot de vuistregels in de tabel hieronder, die uitgaan van een klok met goed contrast tussen wijzers en plaat.
Doorsnede per kijkafstand
| Kijkafstand | Minimale doorsnede | Comfortabel | Voorbeeldsituatie |
|---|---|---|---|
| 1 tot 2 meter | 18 cm | 20 tot 25 cm | Boven een werkblad, nachtkastje |
| 2 tot 3 meter | 22 cm | 25 tot 30 cm | Kleine keuken, kinderkamer |
| 3 tot 4 meter | 28 cm | 30 tot 40 cm | Hal, slaapkamer, gang |
| 4 tot 6 meter | 35 cm | 40 tot 55 cm | Woonkamer, eetkamer |
| 6 tot 8 meter | 45 cm | 55 tot 70 cm | Grote woonkeuken, vide |
| Meer dan 8 meter | 60 cm | 70 cm en groter | Loft, bedrijfsruimte, trapgat |
Wat de tabel niet vertelt
Contrast weegt zwaarder dan formaat. Een klok van 50 centimeter met lichtgrijze wijzers op een witte plaat is op vijf meter slechter af te lezen dan een klok van 30 centimeter met zwarte wijzers. Bij twijfel is het verstandiger om aan het contrast te sleutelen dan aan de doorsnede.
Ook de wijzerdikte telt. Een naaldvormige wijzer die naar de punt toe versmalt, verdwijnt op afstand bij de punt. Een wijzer met een gelijkmatige dikte of een verbrede punt blijft langer zichtbaar. Bij klokken zonder cijfers wordt dat effect groter, omdat het oog geen ijkpunten heeft.
Bij een klok die vanuit een hoek wordt bekeken, zoals in een gang, telt niet de werkelijke doorsnede maar de doorsnede zoals die op die hoek in beeld komt. Bij een kijkhoek van dertig graden lijkt een ronde plaat ongeveer half zo breed. Een beugelmodel dat haaks op de wand staat, lost dat op. Zie gang en overloop.
Formaat ten opzichte van de wand
Naast leesbaarheid speelt verhouding. Een klok op een vrije wand oogt in balans wanneer hij ongeveer een vijfde tot een derde van de wandbreedte inneemt. Boven een meubelstuk wordt vaak de helft tot tweederde van de meubelbreedte aangehouden. Bij een groepje objecten telt de totale compositie en niet de klok alleen.
Bij een zonneklok of een klok met stralen telt de buitenmaat, niet de wijzerplaat. Dat verschil kan een factor twee bedragen; zie mid-century klokken.
Hoogte
- Vrije wand, staand bekeken: midden van de wijzerplaat op ongeveer 155 tot 165 centimeter.
- Woonkamer, zittend bekeken: ongeveer 145 tot 160 centimeter.
- Eetkamer, aan tafel bekeken: ongeveer 140 tot 150 centimeter.
- Hal boven een kapstok: ongeveer 175 tot 185 centimeter.
- Boven een meubel: 25 tot 30 centimeter tussen meubelblad en onderkant klok.
Waar formaten te vergelijken zijn
Extra grote formaten zijn bij Klokkenconcurrent.nl als aparte categorie ondergebracht, wat vergelijken op doorsnede vereenvoudigt. Klokkenshop.com vermeldt per model de voorraadstatus, wat helpt wanneer een bepaald formaat nodig is binnen een korte termijn.
Volledige adressen: https://www.klokkenconcurrent.nl/ en https://www.klokkenshop.com/.