Mechanisch
Een mechanisch uurwerk haalt zijn energie uit een opgewonden veer of uit dalende gewichten. Die energie wordt gedoseerd door een ontsnapping, die op zijn beurt door een slinger of een onrust wordt geregeld. De nauwkeurigheid hangt af van de kwaliteit van het uurwerk en van de opstelling: een goed afgestelde slingerklok loopt binnen een halve minuut per week gelijk, een eenvoudig veerwerk kan enkele minuten per week afwijken.
De gangreserve is de tijd die het uurwerk loopt na een volledige opwinding. Een dagwerk moet elke dag worden opgewonden, een achtdaags uurwerk ongeveer wekelijks. Bij gewichtklokken bepaalt de vrije hoogte onder de kast hoe lang de klok kan lopen; zie ophangen en bevestigen.
Quartz op batterij
Een quartzuurwerk gebruikt een trillend kwartskristal als tijdbasis. Dat kristal trilt met een vaste frequentie, waaruit een pulsje per seconde wordt afgeleid. De nauwkeurigheid ligt doorgaans binnen enkele seconden per maand, wat voor huiselijk gebruik ruim voldoende is. Een penlitebatterij gaat bij een gewone wandklok ongeveer een jaar mee; bij een klok met slagwerk of met een verlicht display korter.
Binnen de quartzuurwerken is er onderscheid tussen de gewone uitvoering met een springende secondewijzer en de stille uitvoering met een doorlopende wijzer. Dat verschil staat uitgewerkt bij geluid en tikken.
Radiografisch
Een radiografische klok ontvangt een tijdsignaal en stelt zichzelf in. In West-Europa wordt daarvoor meestal de zender bij Mainflingen in Duitsland gebruikt, die op een lange golf uitzendt onder de roepnaam DCF77. Het bereik is groot genoeg om heel Nederland te dekken, al kan de ontvangst binnen een gebouw met veel beton of metaal tegenvallen.
Het voordeel is dat de klok automatisch overschakelt bij de wisseling naar zomertijd en terug, en dat hij niet handmatig gelijk gezet hoeft te worden. Het nadeel is dat de ontvangst niet overal even goed is; veel modellen zoeken alleen 's nachts naar het signaal, wanneer de stoorbronnen in huis minder actief zijn. Wie een radiografische klok op een lastige plek hangt, kan hem eerst bij een raam laten synchroniseren.
Netstroom
Klokken op netstroom komen in twee soorten voor. Oude synchroonklokken volgen de frequentie van het elektriciteitsnet en zijn daarmee vanzelf nauwkeurig zolang het net stabiel is. Moderne netstroomklokken hebben een adapter en een quartzuurwerk, en gebruiken de netvoeding alleen als energiebron. Bij het eerste type is de bedrading vrijwel altijd verouderd; zie art deco klokken.
Vergelijking
| Mechanisch | Quartz | Radiografisch | Netstroom | |
|---|---|---|---|---|
| Nauwkeurigheid | Halve minuut tot enkele minuten per week | Enkele seconden per maand | Volgt het tijdsignaal | Hoog |
| Onderhoud | Reiniging elke acht tot twaalf jaar | Batterij per jaar | Batterij per jaar | Vrijwel geen |
| Geluid | Volle tik, afhankelijk van de kast | Klik per seconde of stil | Klik per seconde of stil | Wisselend |
| Zomertijd | Handmatig | Handmatig | Automatisch | Handmatig |
| Handeling | Opwinden per dag of per week | Geen | Geen | Geen |
De overgang naar zomertijd en terug valt in de Europese Unie op de laatste zondag van maart en de laatste zondag van oktober. Bij een mechanische klok met slagwerk wordt de tijd altijd vooruit gezet, nooit achteruit, om te voorkomen dat het slagwerk vastloopt. Bij het terugzetten in het najaar is het gebruikelijk om de klok elf uur vooruit te draaien in plaats van een uur terug, waarbij bij elk slagmoment gewacht wordt tot de klok is uitgeslagen.
Waar de typen te vergelijken zijn
Nieuwe klokken met vermelding van het uurwerktype staan bij Klokkenconcurrent.nl en Klokkenshop.com. Voor mechanische uurwerken in koekoeksklokken en het verschil met quartzuitvoeringen geeft Koekoeksklokken.com achtergrond, en het aanbod staat bij Koekoeksklok.com.
Volledige adressen: https://www.klokkenconcurrent.nl/, https://www.klokkenshop.com/, https://www.koekoeksklokken.com/ en https://www.koekoeksklok.com/.