Wat de stijl kenmerkt
De stijl kwam op in de jaren twintig en dertig van de twintigste eeuw en leunt op rechte lijnen, trapvormen, waaiers, zigzag en strakke symmetrie. Bij klokken uit die periode is de kast vaak breder dan hoog, met een gelaagde opbouw en een gepolijste of gelakte afwerking. Materialen die veel voorkomen zijn notenhout, palissander, chroom, mat vernikkeld staal, marmer en vroeg kunststof.
De wijzerplaat volgt dezelfde logica. Cijfers worden vervangen door staafjes of door een eigen, geometrisch getekend cijferbeeld. De wijzers zijn recht en hoekig, soms met een uitgespaarde vorm. Ronde vormen komen wel voor, maar dan als volmaakte cirkel binnen een rechthoekige omlijsting.
Typen die vaak voorkomen
- De schouwklok met een brede, lage kast en een trapvormige opbouw, bedoeld voor de schoorsteenmantel.
- De wandklok met een achthoekige of rechthoekige omlijsting rond een ronde wijzerplaat.
- De elektrische klok uit de jaren dertig, aangedreven door een synchroonmotor die de netfrequentie volgt.
- De reisklok met opklapbare kast in leer of gelakt metaal.
Origineel of latere uitvoering
Er zijn drie aanwijzingen die helpen. De eerste is het uurwerk: een klok uit de jaren dertig heeft een mechanisch veerwerk of een synchroonmotor, geen quartzuurwerk. De tweede is de aansluiting: een originele elektrische klok uit die tijd heeft vaak een stoffen omvlochten snoer en een stekker die niet aan de huidige eisen voldoet. De derde is het materiaal van de wijzerplaat, dat bij originelen doorgaans van metaal of van vroeg kunststof is en niet van bedrukt karton.
Een originele synchroonklok uit de jaren dertig loopt op de frequentie van het elektriciteitsnet. Dat werkt in Nederland nog steeds, maar de bedrading en isolatie van zulke apparaten is vrijwel altijd verouderd. Een controle door een vakman voordat het snoer in het stopcontact gaat is bij dit type geen overbodige stap.
In welk interieur
Art deco klokken vragen om een vlak waar de symmetrie tot zijn recht komt. Een schouwklok hoort midden op de schoorsteenmantel, met aan beide zijden gelijke ruimte. Een wandklok in deze stijl staat het sterkst centraal boven een dressoir, precies andersom dan bij Scandinavische klokken, waar juist een positie uit het midden beter werkt.
De stijl combineert goed met een eetkamer met donker houtwerk en met een woonkamer waarin ook lampen en spiegels uit dezelfde periode staan. Tegen een lichte, moderne wand werkt een enkele art deco klok als contrastobject.
Waar dit soort klokken te vinden is
Originele exemplaren uit de jaren twintig en dertig komen langs bij Tweedehandsklokken.nl, waar het aanbod per stuk verschilt. Nieuwe klokken in deze vormentaal vallen bij de meeste winkels onder vintage of design; bij Klokkenconcurrent.nl is dat op stijl gerubriceerd.
Volledige adressen: https://www.tweedehandsklokken.nl/ en https://www.klokkenconcurrent.nl/.