De hoofdtypen
Staande klok en comtoise
De staande klok heeft een hoge kast waarin de gewichten en de slinger zijn ondergebracht. De Franse variant, de comtoise, komt uit de Franche-Comte in het oosten van Frankrijk en is herkenbaar aan het gebogen, vaak met messing beslagen slingerblad en een kast die naar onderen uitzwelt. De achtergrond en het aanbod staan bij Comtoise-klokken.nl, volledig adres https://comtoise-klokken.nl/.
Regulateur en schoolklok
Een wandmodel met een smalle houten kast, een glazen deurtje en een zichtbare slinger. De regulateur was oorspronkelijk bedoeld als nauwkeurige referentieklok, zonder franje, met een uurwerk dat weinig verstoring kende. De schoolklok is een eenvoudiger uitvoering van hetzelfde principe.
Stolpklok en pendule
Een tafelmodel onder een glazen stolp, vaak met een draaiend torsieslingertje dat langzaam heen en weer wentelt. De pendule is de schouwklok, meestal in een gepolijste of vergulde kast, bedoeld voor de schoorsteenmantel en niet voor de wand.
Slagwerk
Bij klassieke klokken hoort slagwerk. Er zijn grofweg drie soorten. Enkelvoudig slagwerk slaat het aantal uren op het hele uur en soms een enkele slag op het halve uur. Bimbamslagwerk voegt een tweetonig motief toe voor de uurslagen. Westminsterslagwerk speelt een melodie op vier kwartieren, waarbij het motief per kwartier langer wordt, en slaat daarna het uur.
Voor het gebruik in huis is de vraag of het slagwerk uit te zetten is en of er een nachtafslag aanwezig is. Bij veel mechanische uurwerken zit onder of naast de wijzerplaat een schuif of hendel waarmee het slagwerk wordt vergrendeld. Bij quartzuitvoeringen gebeurt dat met een schakelaar aan de achterzijde, vaak in combinatie met een lichtsensor die het slagwerk in het donker uitschakelt.
Een mechanische klok met slagwerk moet waterpas hangen of staan. Staat de kast scheef, dan is de slag van de slinger aan beide kanten ongelijk en blijft het uurwerk uiteindelijk stilstaan. Het afstellen daarvan staat beschreven bij ophangen en bevestigen.
Onderhoud
- Een mechanisch uurwerk wordt doorgaans elke acht tot twaalf jaar gereinigd en opnieuw geolied door een klokkenmaker.
- Het uurwerk zelf hoort niet door de bezitter geolied te worden met huis-, tuin- en keukenolie; die verhardt en bindt stof.
- Messing onderdelen worden bij voorkeur niet gepoetst met een schuurmiddel, omdat de oorspronkelijke laklaag daarmee verdwijnt.
- Het wijzerplaatglas wordt met een licht vochtige doek gereinigd, waarbij vocht buiten de kast blijft.
- Bij verhuizing worden slinger en gewichten losgenomen en apart vervoerd.
In welk interieur
Klassieke klokken werken in een eetkamer en in een woonkamer met massieve meubels. In een strak, licht interieur kan een enkele klassieke klok juist als contrast dienen, mits het de enige is. Twee of drie klassieke klokken in een moderne kamer laten de ruimte snel als een verzameling ogen in plaats van als een interieur.
Waar dit soort klokken te vinden is
Voor gebruikte en antieke exemplaren is Tweedehandsklokken.nl het aangewezen adres, met wisselend aanbod per stuk. Voor comtoises geldt hetzelfde bij Comtoise-klokken.nl. Nieuwe klokken in klassieke vormentaal, inclusief modellen met romeinse verdeling, staan bij Klokkenconcurrent.nl.
Volledige adressen: https://www.tweedehandsklokken.nl/, https://comtoise-klokken.nl/ en https://www.klokkenconcurrent.nl/.