Vrije hoogte onder de klok
De gewichten van een mechanische koekoeksklok hangen aan kettingen en dalen langzaam. Bij een uurwerk met een gangreserve van ongeveer dertig uur, in de handel meestal aangeduid als eendaags, dalen de gewichten in die periode ruwweg vijftig tot zestig centimeter. Bij een achtdaags uurwerk is die weg langer, doorgaans zeventig tot honderd centimeter, omdat het uurwerk een week moet doorlopen.
Onder de klok moet die weg vrij zijn. Raakt een gewicht de vloer, een kast of een vensterbank, dan stopt het uurwerk of het slagwerk. Praktisch komt het erop neer dat de onderkant van de kast bij een eendaags model minstens ongeveer honderd centimeter boven de vloer of boven het eerstvolgende obstakel hangt, en bij een achtdaags model ruim honderdveertig centimeter.
| Uurwerk | Daling gewichten | Aanbevolen vrije hoogte onder de kast |
|---|---|---|
| Eendaags, ongeveer 30 uur | 50 tot 60 cm | Ten minste 100 cm |
| Achtdaags | 70 tot 100 cm | Ten minste 140 cm |
| Quartz op batterijen | Geen | Geen eis, alleen ruimte voor sierkettingen |
Ophanghoogte
De klok hangt hoog genoeg voor de gewichten en laag genoeg om het luikje en de wijzerplaat te kunnen zien. In de praktijk komt het midden van de wijzerplaat bij een eendaags model uit op ongeveer 185 tot 200 centimeter, en bij een achtdaags model hoger. Dat is boven de hoogte van een gewone wandklok en het is de reden waarom een koekoeksklok in een trapgat of aan een hoge wand vaak beter tot zijn recht komt dan boven een bank.
Voor een quartzuitvoering geldt die eis niet. Die kan op de gebruikelijke hoogte van een wandklok hangen, waardoor de klok ook voor kinderen zichtbaar blijft. Zie klok in de kinderkamer.
De wand
Een mechanische koekoeksklok met gewichten weegt bij een middelgroot model met gewichten tussen de drie en zes kilo. Dat is voor een goede bevestiging geen probleem, maar de klok hangt aan een enkel punt en er wordt regelmatig aan de kettingen getrokken bij het opwinden. Dat zijn korte, gerichte krachten naar beneden. Een hollewandplug in gipsplaat is daarvoor te licht; een schroef in een achterliggende regel of in metselwerk is de aangewezen weg. Zie ophangen en bevestigen.
De klok moet bovendien vlak tegen de wand aansluiten en waterpas hangen. Een koekoeksklok heeft een slinger, en die vraagt dezelfde gelijke slag als elke andere slingerklok. Het corrigeren gebeurt door de kast een paar millimeter te verschuiven totdat de tik aan beide kanten gelijk klinkt.
Bij het uitpakken van een nieuwe koekoeksklok zitten de balgjes vaak met papieren strookjes vastgezet en is de slinger los meegeleverd. Die strookjes moeten eruit voordat de klok in gebruik wordt genomen, anders komt er geen geluid. Ook de draadjes waarmee de kettingen tijdens transport zijn vastgezet moeten worden verwijderd.
Afstellen
- Hang de klok, breng de slinger aan en hang de gewichten aan de kettingen.
- Verwijder de transportbeveiliging van de balgjes en van de kettingen.
- Zet de slinger in beweging en luister of de tik gelijkmatig klinkt. Zo niet, verschuif de kast enkele millimeters.
- Zet de tijd vooruit, nooit achteruit, en wacht bij elk heel uur tot de koekoek is uitgeroepen.
- Controleer na een etmaal de gang. Loopt de klok voor, dan gaat de slingerlens omlaag. Loopt hij achter, dan gaat de lens omhoog.
Formaat en kamer
Koekoeksklokken worden gemeten over de hoogte van de kast, exclusief de kettingen. Kleine modellen beginnen rond twintig centimeter, de gangbare huismodellen zitten tussen dertig en vijftig centimeter, en er bestaan uitvoeringen die ruim boven een meter uitkomen. Voor een gemiddelde Nederlandse woonkamer met een plafondhoogte van 260 centimeter is dertig tot veertig centimeter een werkbare maat, gezien de vrije hoogte die eronder nodig is.
Waar op maten gelet kan worden
Afmetingen en de opgave van de gangreserve staan per model vermeld bij Koekoeksklok.com. Voor de afweging tussen eendaags en achtdaags geeft Koekoeksklokken.com uitleg.
Volledige adressen: https://www.koekoeksklok.com/ en https://www.koekoeksklokken.com/.