Wat het volume bepaalt
- De grootte van de blaasbalgjes en de lengte van de pijpjes. Grotere klokken klinken voller en dragen verder.
- Het kastmateriaal. Massief hout geeft meer klank dan dun triplex of kunststof.
- De akoestiek van de ruimte. Een hal met een tegelvloer versterkt de roep merkbaar ten opzichte van een woonkamer met een kleed en gordijnen.
- De ophanghoogte. Hoger opgehangen draagt het geluid verder door de ruimte.
- Of er een speelwerk aanwezig is. Een klok die na de uurslag een melodie speelt, is aanzienlijk langer hoorbaar dan een klok die alleen roept.
Bij een quartzuitvoering wordt de roep afgespeeld via een luidspreker en is het volume vaak instelbaar. Dat is een reëel voordeel voor wie de klok in een kleine woning of een appartement hangt. Bij een mechanische uitvoering ligt het volume vast, al kan een viltje achter de kast en een wand met textiel in de buurt het geluid iets temperen.
Hoe vaak de klok laat horen
Er zijn drie gangbare instellingen. Alleen op het hele uur, waarbij de koekoek het aantal uren roept. Op het hele en het halve uur, waarbij op het halve uur een enkele roep klinkt. En bij klokken met een speelwerk komt daar na de uurslag een melodie bij, meestal van dertig seconden tot een minuut.
Voor een klok in een woonkamer die de hele dag gebruikt wordt, is de instelling op alleen het hele uur voor de meeste mensen het aangenaamst. Een roep op het halve uur voegt weinig informatie toe en verdubbelt het aantal onderbrekingen.
De nachtafslag
De nachtafslag, ook wel nachtuitschakeling genoemd, zorgt dat de klok in de nacht stil is. Er zijn drie uitvoeringen.
Handschuif
Aan de zijkant van de kast zit een schuif of hendel. In de ene stand loopt het slagwerk, in de andere is het geblokkeerd. Eenvoudig en storingsvrij, maar het vraagt een handeling per avond en per ochtend.
Mechanische automaat
Een nokkenschijf schakelt het slagwerk op een vast tijdstip uit en weer in, in de praktijk vaak rond tien uur 's avonds en zeven uur 's ochtends. De tijdstippen liggen bij dit type meestal vast en zijn niet door de gebruiker te verzetten.
Lichtsensor
Vooral bij quartzuitvoeringen. Een sensortje meet het omgevingslicht en schakelt de roep uit zodra het donker wordt. Dat werkt goed in een kamer waar het 's nachts echt donker is, en minder goed in een hal met straatverlichting voor het raam of met een lamp die de hele avond brandt.
Bij een mechanische klok met nachtafslag blijft het uurwerk gewoon doorlopen wanneer het slagwerk is uitgeschakeld. Bij sommige uitvoeringen dalen de gewichten in die periode niet, wat de opwindtermijn iets verlengt. Dat verschilt per uurwerk.
De klok tijdelijk stil zetten
Wie een koekoeksklok voor een avond stil wil hebben, kan bij een mechanische uitvoering het slagwerk met de schuif blokkeren. Het uurwerk blijft dan lopen en de tijd blijft goed. Het optillen of vastzetten van de slinger stopt de hele klok en vergt daarna opnieuw gelijk zetten; dat is een omweg met een risico op verkeerd terugzetten van de wijzers.
Het verzetten van de wijzers gebeurt bij een klok met slagwerk altijd vooruit en nooit achteruit, en bij elk heel uur wordt gewacht tot de koekoek is uitgeroepen voordat de wijzer verder gaat. Anders raakt het telwerk uit de pas met de wijzerstand. Zie ook uurwerk en voeding.
Waar op geluid gelet kan worden
Bij het vergelijken van modellen geeft Koekoeksklokken.com achtergrond bij de keuze tussen uitvoeringen met en zonder speelwerk. Het aanbod met vermelding van nachtafslag en speelwerk staat bij Koekoeksklok.com. Beeld en geluid van verschillende modellen zijn te bekijken op de videopagina.
Volledige adressen: https://www.koekoeksklokken.com/ en https://www.koekoeksklok.com/.