Hout neemt vocht op uit de lucht en staat het weer af. Daarbij zet het uit en krimpt het, vooral dwars op de nerf. Zolang de relatieve luchtvochtigheid tussen de veertig en zestig procent blijft, is die beweging klein. Zakt hij lager, dan kan een oude kast krimpen tot het punt waarop verlijmde delen loslaten.
Wat vloerverwarming doet
Bij vloerverwarming komt de warmte van onderaf. Dat betekent dat de lucht vlak boven de vloer warmer is dan bij een radiator aan de wand, en warme lucht heeft bij dezelfde hoeveelheid waterdamp een lagere relatieve luchtvochtigheid. Voor een staande klok of een comtoise die met de kast op de vloer staat, is dat precies de zone waar het hout het dunst en het kwetsbaarst is.
Twee eenvoudige maatregelen helpen. Een dunne vilt- of kurkplaat onder de kast onderbreekt het directe contact met de warme vloer. En een plek boven een deel van de vloer waar geen verwarmingslussen liggen, bijvoorbeeld dicht bij een buitenmuur of in een hoek, geeft een gelijkmatiger temperatuur.
Warmtepomp en ventilatie
Een warmtepomp werkt met lagere aanvoertemperaturen en verwarmt langer achter elkaar. Dat maakt de temperatuur gelijkmatiger, wat gunstig is. Tegelijk voeren gebalanceerde ventilatiesystemen vocht af, en in een goed geïsoleerde woning met weinig vochtproductie kan de luchtvochtigheid in de winter ver onder de veertig procent zakken.
Een hygrometer maakt zichtbaar wat er werkelijk gebeurt. Wie ziet dat de waarde weken achtereen onder de dertig procent blijft, kan overwegen om vocht toe te voegen, al is dat evengoed een kwestie van comfort voor de bewoners als van behoud van meubels.
Waar het aan af te lezen is
- Een fijne naad die openkomt tussen twee panelen van de kast.
- Een deurtje dat in de winter klemt of juist speling krijgt.
- Een fineerrand die aan een hoek loslaat.
- Een geschilderde wijzerplaat op hout die een fijn barstpatroon krijgt.
Geen van deze verschijnselen is aanleiding tot haast, maar ze wijzen wel op een omgeving die droger is dan het hout gewend was. De achtergrond staat bij klimaat en onderhoud.
Waar oude kasten te vinden zijn
Staande klokken en comtoises staan bij Comtoise-klokken.nl, volledig adres https://comtoise-klokken.nl/. Antieke wandklokken met houten kast komen langs bij Tweedehandsklokken.nl, volledig adres https://www.tweedehandsklokken.nl/.